Stres, Mikroflora i Zdrowie Psychiczne: Kompleksowe Powiązania

Podobne badania w Polsce wykazują, że co piąty mieszkaniec kraju doświadcza dyskomfortu związanego ze wzmożoną nerwowością, a niemalże 100% respondentów przyznaje, że stres jest integralną częścią ich codzienności.

Konsekwencje przeżywania ciągłego stresu

Stres wpływa na funkcjonowanie organizmu, prowadząc do dolegliwości takich jak nasilone bóle brzucha, nudności czy wymioty. Badania pokazują, że chroniczny stres zwiększa ryzyko chorób cywilizacyjnych, takich jak schorzenia układu krążenia, otyłość i nowotwory. Osoby doświadczające silnego, długotrwałego stresu są także bardziej narażone na zaburzenia emocjonalne.

Problemy przewodu pokarmowego a mózg

W XVIII wieku William James i Carl Lange stworzyli teorię emocji, sugerując, że istnieje dwukierunkowa komunikacja między mózgiem a układem pokarmowym. Badania z 1910 roku, opublikowane w „British Journal of Psychiatry”, wykazały, że odpowiednie kultury bakterii w diecie mogą poprawić nastrój. Potwierdzono komunikację między mózgiem a jelitami, a w 1970 roku odkryto, że jest ona zależna od mikrobioty jelitowej, która wpływa na produkcję neuroprzekaźników, hormonów i cytokin.

Bakterie a równowaga organizmu

Prawidłowe funkcjonowanie jelit wymaga, aby mikrobiota była w stanie eubiozy, czyli równowagi. Kondycja mikrobioty wpływa m.in. na szczelność bariery jelitowej i transport substancji odżywczych. Czynniki dysbiotyczne mogą zakłócać tę równowagę, prowadząc do stanu zapalnego, który może rozprzestrzenić się na mózg poprzez oś mózgowo-jelitową, aktywując oś podwzgórze-przysadka-nadnercza i zwiększając produkcję kortyzolu, co dodatkowo uszkadza barierę jelitową. 

Stres a degradacja układu pokarmowego i nerwowego

Badania wykazały związek między zaburzeniami przewodu pokarmowego a układem neurologicznym. Problemy takie jak mdłości czy uczucie pełnego żołądka są częstsze u osób z zaburzeniami psychicznymi niż u tych z dysfunkcjami układu pokarmowego. Pacjenci gastrologiczni częściej doświadczają epizodów depresyjnych i stanów lękowych. Z danych z 2017 roku wynika, że połowa osób cierpiących na zaparcia i ponad 30% osób z zespołem jelita nadwrażliwego kwalifikowało się do diagnozy zaburzeń psychicznych.

Najskuteczniejsze szczepy bakterii

Dla prawidłowego funkcjonowania osi mózgowo-jelitowej konieczna jest równowaga mikrobioty. Psychobiotyki, czyli bakterie korzystnie wpływające na zdrowie psychiczne, mogą zmniejszać lęk, poprawiać samopoczucie i łagodzić dolegliwości żołądkowo-jelitowe wywołane stresem. Badania z 2008 roku wykazały, że szczepy Lactobacillus helveticus Rosell®–52 i Bifidobacterium longum Rosell®–175 zmniejszają intensywność bólów brzucha, nudności i wymiotów po trzech tygodniach suplementacji. Zespół Messaoudiego w 2011 roku potwierdził, że psychobiotyki mogą obniżyć poziom stresu i kortyzolu oraz poprawić samopoczucie.

Łączenie psychoterapii z probiotykoterapią może być skuteczne w leczeniu zaburzeń depresyjnych i lękowych, co potwierdzają liczni specjaliści.