AI w przeciwdziałaniu przemocy domowej — Fundacja Efekt Motyla

W centrum naszych działań zawsze znajduje się człowiek — jego bezpieczeństwo, godność, emocje, sytuacja prawna i potrzeba realnego wsparcia.

Nowoczesne technologie, w tym sztuczna inteligencja, traktujemy jako narzędzie wspierające tę pracę. AI nie zastępuje człowieka, empatii ani doświadczenia specjalistów. Może jednak pomagać szybciej analizować informacje, dostrzegać powtarzające się schematy i wskazywać obszary, które wymagają szczególnej uwagi.

Dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji Fundacja Efekt Motyla opracowała koncepcję modelu wspierającego rozpoznawanie sygnałów przemocy oraz identyfikowanie obszarów podwyższonego ryzyka. Jest to ważny kierunek rozwoju, który może w przyszłości pomóc osobom zagrożonym przemocą szybciej uzyskać właściwe informacje i wsparcie.

Model rozpoznawania przemocy — czym jest i jak może działać?

Opracowany przez Fundację model rozpoznawania przemocy nie jest samodzielnym systemem podejmującym decyzje za człowieka. To narzędzie analityczne, które ma wspierać specjalistów w ocenie sytuacji, porządkowaniu informacji i wskazywaniu możliwych sygnałów ostrzegawczych.

W praktyce taki model mógłby działać jako aplikacja internetowa dostępna przez stronę www oraz jako aplikacja mobilna na telefon. Osoba korzystająca z aplikacji mogłaby w bezpieczny sposób odpowiedzieć na pytania dotyczące swojej sytuacji, relacji, zachowań osoby stosującej przemoc, poczucia zagrożenia, izolacji, kontroli finansowej, przemocy psychicznej, fizycznej lub emocjonalnej.

Na podstawie zebranych odpowiedzi system mógłby wskazać możliwe obszary ryzyka, uporządkować informacje i podpowiedzieć, jakie kroki warto rozważyć: kontakt ze specjalistą, konsultację prawną, rozmowę z psychologiem, zabezpieczenie dokumentów, przygotowanie planu bezpieczeństwa lub skorzystanie z dostępnych form pomocy.

Najważniejsze jest jednak to, że AI nie zastępowałaby specjalisty. Model miałby pełnić funkcję wsparcia, które pomaga szybciej zauważyć niepokojące sygnały i lepiej przygotować się do dalszej rozmowy z człowiekiem.

Dlaczego wdrożenie modelu wymaga czasu?

Choć koncepcja modelu została opracowana, jej pełne wdrożenie zostało obecnie odłożone w czasie. Powodem są zaawansowane prace informatyczne, które są konieczne, aby takie rozwiązanie było bezpieczne, odpowiedzialne i użyteczne.

Aplikacja dotycząca przemocy domowej nie może być zwykłym formularzem. Musi uwzględniać bezpieczeństwo danych, poufność, ochronę użytkownika, możliwość szybkiego opuszczenia strony, odpowiedni sposób zadawania pytań, zabezpieczenia techniczne oraz bardzo ostrożne formułowanie wyników analizy.

W tego typu projekcie nie chodzi o stworzenie efektownej technologii, ale o narzędzie, które może realnie pomóc osobie znajdującej się w trudnej i często niebezpiecznej sytuacji. Dlatego wdrożenie wymaga odpowiedzialności, wiedzy specjalistycznej i starannego przygotowania informatycznego.

AI w analizie map zagrożeń i obszarów ryzyka

Już teraz Fundacja Efekt Motyla wykorzystuje sztuczną inteligencję do analizowania dostępnych danych, map zagrożeń oraz identyfikowania obszarów, w których mogą występować większe potrzeby związane z przeciwdziałaniem przemocy.

AI pomaga szybciej porządkować informacje, analizować zależności i wskazywać miejsca lub obszary tematyczne, które wymagają pogłębionej analizy. Dzięki temu możemy lepiej rozumieć skalę problemu, dostrzegać powtarzające się wzorce i planować działania edukacyjne, informacyjne oraz pomocowe.

Sztuczna inteligencja może analizować dane głębiej i szybciej niż tradycyjne metody ręcznego opracowywania informacji. Może wspierać identyfikowanie sygnałów, które w dużej ilości danych byłyby trudne do zauważenia. To szczególnie ważne w obszarze przemocy domowej, gdzie wiele zjawisk pozostaje ukrytych, rozproszonych lub niedostatecznie nazwanych.

Specjaliści są podstawą naszych działań

Trzonem działań Fundacji Efekt Motyla pozostają ludzie: prawnicy, psychologowie, psychoterapeuci oraz osoby zaangażowane w pomoc i przeciwdziałanie przemocy. To ich wiedza, doświadczenie i wrażliwość są najważniejsze.

AI może wspierać analizę, ale nie zastąpi rozmowy, empatii, zaufania i profesjonalnej oceny sytuacji. Przemoc domowa jest zjawiskiem złożonym. Często obejmuje nie tylko przemoc fizyczną, ale również kontrolę, manipulację, izolowanie, zastraszanie, przemoc ekonomiczną, psychiczną i emocjonalną.

Dlatego technologia może być pomocna tylko wtedy, gdy działa obok specjalistów, a nie zamiast nich.

Jak sztuczna inteligencja może pomagać osobom doświadczającym przemocy?

Dobrze zaprojektowane narzędzia AI mogą w przyszłości wspierać osoby doświadczające przemocy na kilku poziomach.

Mogą pomagać nazwać sytuację, która często przez długi czas pozostaje trudna do zrozumienia. Mogą wskazywać, że pewne zachowania nie są „konfliktem domowym”, lecz sygnałami przemocy, kontroli lub zagrożenia. Mogą także pomóc uporządkować fakty przed rozmową z prawnikiem, psychologiem lub instytucją pomocową.

AI może również wspierać tworzenie bezpiecznych ścieżek informacyjnych: gdzie szukać pomocy, jakie dokumenty przygotować, jakie sygnały powinny wzbudzić szczególną ostrożność i kiedy nie należy zwlekać z kontaktem ze specjalistą.

Ważne jest jednak, aby każda taka informacja była traktowana jako wsparcie, a nie ostateczna diagnoza. Ostateczna pomoc zawsze powinna opierać się na kontakcie z człowiekiem i indywidualnej analizie konkretnej sytuacji.

Odpowiedzialna technologia w obszarze przemocy domowej

Wykorzystanie sztucznej inteligencji w obszarze przeciwdziałania przemocy wymaga szczególnej ostrożności. Tu nie ma miejsca na automatyczne ocenianie człowieka, pochopne wnioski ani uproszczenia.

Dlatego Fundacja Efekt Motyla patrzy na AI jako na narzędzie wspierające odpowiedzialną pomoc. Technologia może przyspieszać analizę, porządkować informacje i wskazywać kierunki działania, ale nie może odbierać człowiekowi podmiotowości ani zastępować profesjonalnego wsparcia.

Naszym celem nie jest tworzenie systemu, który „wie lepiej”. Naszym celem jest rozwijanie narzędzi, które mogą pomóc szybciej zauważyć zagrożenie, lepiej zrozumieć sytuację i skuteczniej pokierować osobę potrzebującą do właściwej pomocy.

AI jako wsparcie, nie zastępstwo człowieka

Sztuczna inteligencja może być ważnym elementem nowoczesnego przeciwdziałania przemocy domowej. Może pomagać w analizie danych, rozpoznawaniu wzorców, identyfikowaniu obszarów ryzyka i przygotowywaniu wskazówek dla osób potrzebujących wsparcia.

Nie jest jednak samodzielnym bytem ani nieomylnym ekspertem. Jest narzędziem — matematycznym modelem, który może wspierać człowieka, ale nie powinien go zastępować.

W Fundacji Efekt Motyla wierzymy, że przyszłość pomocy społecznej i przeciwdziałania przemocy powinna łączyć wiedzę specjalistów, doświadczenie organizacji pomocowych oraz mądrze wykorzystywane technologie.

Człowiek pozostaje w centrum. AI może jedynie pomóc szybciej zobaczyć to, czego nie wolno przeoczyć.