Pustka wewnętrzna Bordeline – czym jest? Jak ją rozpoznać?
Pustka jest największym czynnikiem ryzyka popełnienia samobójstwa i dokonania samouszkodzeń u pacjentów z BPD.
Z jakimi problemami wiążę się jeszcze pustka w Borderline?
· Trudnościami natury psychicznej
· Niedostosowaniem do środowiska społecznego
Te czynniki wywołują u pacjentów niemożliwe do zniesienia cierpienie. Pustka wewnętrzna oraz problemy w zbudowaniu stabilnych relacji są to trudności, które utrzymują się w długim czasie u pacjentów z BDP przez co są najtrudniejsze do wyleczenia i dotyczą 70% ludzi zgłaszających te problemy.
Występuje w różnych trudnościach psychicznych m.in. w depresji, zaburzeniach lękowych, PTSD czy omawianym przez nas Borderline, ale możemy je spotkać też przy zaburzeniu osobowości o cechach narcystycznych czy antyspołecznych
W dawnej klasyfikacji DSM III pustkę uważano za nudę. Współczesne podejście badawcze stawia na to, aby zagadnienie pustki analizować oddzielnie, co pokazuje, że nudę możemy podstawić bliżej problemów z utrzymywaniem uwagi czy koncentracją.
Zdarza się, że zaburzenie BPD może współwystępować z innymi zaburzeniami takimi jak ADHD czy wyżej wymienione jednostki chorobowe. W przypadku ADHD czy zaburzeń osobowości o typie narcystycznym doświadczenie pustki może być inaczej doświadczane. W tym artykule skupimy się przede wszystkim na opisaniu zjawiska pustki ogólnie, jaka może się pojawić przy Borderline.
Niestety na ten moment żadna klasyfikacja diagnostyczna nie stworzyła precyzyjnej definicji wewnętrznej pustki, ponieważ w ich zapisach czytamy: „Utrzymujące się poczucie pustki” DSM V oraz ICD -11. Niewiele nam to mówi, prawda?
Z perspektywy klinicznej staramy się ją jednak trochę rozwinąć, dlatego na pustkę mogą składać się czynniki takie jak:
· Brak spójnej tożsamości – towarzyszy nam przeświadczenie, że nie wiemy kim jesteśmy, nie posiadamy celów czy najważniejszych fundamentów określających nasze funkcjonowanie.
· Poczucie bycia martwym za życia – świat wewnętrzy wydaje się zniszczony. Pacjenci czują się jak maszyny czując się obco, martwo oraz pogłębiają przeświadczenie, że nie są zdolni do obdarzenia miłością czy troską drugiego człowieka.
· Lęk przed nieistnieniem – przekonanie, że twoje „ja” nie istnieje. Masz wrażenie jakby ta świadomość Ciebie za chwilę miała zupełnie zniknąć, bo już prawie wcale jej nie dostrzegasz
· Anhedonia – niezdolność do odczuwania przyjemności
· Unikanie intymności, wycofywanie się
· Poczucie braku sensu życia
Co czuje osoba doświadczająca borderline?
Pacjenci często mają problem z opisaniem swoich uczuć lub nie potrafią opisać pustki, jakiej doświadczają. Nie mają skojarzeń, myśli czy uczuć, jakby wszystko co przeżyli było obok nich i odbiło się bez echa. Nie potrafią spędzać czasu sami ze sobą, boją się ciszy, która wtedy najczęściej się pojawia. Inni pacjenci potrafią mówić bez przerwy, robiąc zbyt dużo, aby nie czuć tej pustki. Ich opowieści nie zawierają anegdot o innych ludziach lub przeciwnie są nimi wypełnione. Najczęściej dotyczą osób najbliższych, które mogą doświadczać przez nich krzywdy. Żyją w przeświadczeniu, że nie ma na świecie osoby, która mogłaby je zrozumieć oraz to, co się z nimi dzieje. Podejmują próby wyrażenia swojego stanu, chociaż przekaz ich doświadczeń jest niezrozumiały dla innych. Wewnętrzna pustka często prowadzi do samouszkodzeń ciała, które często są ukrywane przed światem ze względu na poczucie wstydu.
Dlaczego osoby z Bordeline czują pustkę wewnętrzną?
Towarzyszy im poczucie, że ich uczucia są zbyt wylewne, odważne, niebezpieczne czy uznawane powszechnie za dziwne, przez co zmuszają się do ich ukrywania. W niektórych przypadkach pacjenci przedstawiają fałszywy obraz codziennego funkcjonowania. Potrafią prawidłowo zinterpretować oczekiwania bliskich dopasowując się do nich. Wiedzą, jak zachować się w odpowiedniej sytuacji, co mają mówić oraz w jaki sposób myśleć. Nie zachowują się tak, jakby chcieli, ale tak, powinni, bo ważne jest dla nich to, aby zrobić na innych dobre wrażenie.
Dzięki takiemu podejściu często osiągają sukcesy, ale kompletnie nie potrafią się nimi cieszyć. Pochwały od innych ludzi do nich nie docierają, nie kształtując w nich poczucia sprawczości czy kompetencji. Mówią nich bez nakreślenia swojej roli, tak jakby przypisali zasługi komuś innemu. Żyją w głębokim przeświadczeniu, że nic nie potrafią oraz nie zasługują na nic dobrego.
Zdarza się, że pacjenci z Bordeline nie są w ogóle świadomi doświadczanej pustki wewnętrznej, ponieważ nauczyli się wypierać swoje uczucia, dlatego istotna jest konsultacja ze specjalistą i rozpoczęcie psychoterapii. To daje możliwość nauki nazwania uczuć, które pacjent czuje, może przeżyć razem z nim swoje emocje, nazwać je czy odnieść się do nich. Podczas tych rozmów każde jego słowo ma znaczenie, a jego pustka zaczyna nabierać pełnych kształtów i nowego znaczenia.
Jak walczyć z pustką w domu?
1. Spróbuj znaleźć przyczynę pustki, której doświadczasz – nie unikaj jej przez ucieczkę w dobrze znane Ci zachowania tylko poszukaj kogoś z kim możesz porozmawiać o tym co się z Tobą dzieje. Jeśli nie jesteś w stanie zrobić tego sam/a, nie obwiniaj się, ale powiedz o tym swojemu specjaliście. On jest z Tobą po to, aby Ci pomóc. Jeśli jednak chcesz spróbować zrobić to samodzielnie to zatrzymaj się i przypatrz się swojej pustce. Zajrzyj w głąb siebie, zastanów się od jakiego momentu zaczęła Ci towarzyszyć, co się działo zanim pustka pojawiła się w Twoim życiu. Przestań się jej opierać, a przygotuj miejsce dla niej, tak jakby miała teraz usiąść obok Ciebie. Usiądź lub podejdź do niej z ciekawością. Jakbyś był/a naukowcem, który ma opowiedzieć o tym, co odkrył podczas swoich badań. Przyglądaj się jej, a gdy będziesz gotowy/a puść ją wolno, nie zatrzymuj jej przy sobie. Tylko wypuść ją jak balon napełniony helem w niebo. Wykonuj to ćwiczenie na tyle ile możesz i jak najlepiej potrafisz. Możesz to robić przez minutę, dwie, trzy, a to już będzie duży krok do przodu. Pamiętaj, że taki proces jest bardzo trudny i może być dla Ciebie nieosiągalny w danym momencie
2. Regulacja emocji dotyczących problemu – zanurz twarz w zimnej wodzie. Możesz ją trzymać nawet kilkanaście sekund, jeśli emocje są dość intensywne. Spróbuj wziąć kilka głębokich wdechów zanim cokolwiek zechcesz zrobić lub wstrzymać oddech na 30 sekund.
3. Zaakceptuj to, że pustka jest w Tobie – jest to dla Ciebie trudne i na razie nie jesteś w stanie nad tym pracować, ale to nie znaczy, że zostanie tak już na zawsze. Nie oznacza to, że się poddajesz, ale robisz miejsce na emocje oraz doświadczenia związane z tą sytuacją.
4. Spróbuj sobie z nią poradzić w lepszy sposób – zamiast samouszkodzenia pograj w ulubioną grę komputerową, obejrzyj serial lub zrób coś co może Ci odciągnąć myśli choć na chwilę od pustki
5. Konieczne jest to, abyś zaczął przebywać ze swoimi emocjami – zacznij je analizować, przypatrz się temu, czego się boisz, bo tylko tak możesz realnie zacząć walczyć z pustką.
Jeśli czujesz, że doświadczasz trudności w swoim życiu, które są ponad Twoje siły nie wstydź się poprosić o pomoc. Możesz skorzystać z bezpłatnych, całodobowych telefonów zaufania:
- 116 123 – Telefon Zaufania dla Dorosłych
- 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
Możesz także napisać do nas i skonsultować się bezpośrednio przez naszą stronę: Efekt Motyla – Kontakt lub zadzwonić pod nasz numer wsparcia: 789 580 331. Jesteśmy tu, po to, aby pomagać.
Źródła:
EmocjePro. (2019, 27 listopada). Borderline – czym jest pustka wewnętrzna? https://www.emocjepro.pl/borderline-czym-jest-pustka-wewnetrzna/
Psychoterapia.no. (2022, 14 września). Pustka a borderline. https://www.psychoterapia.no/pustka-borderline
Sensity. (2026, 10 września). Pustka wewnętrzna jako kryterium diagnostyczne w zaburzeniu osobowości borderline. https://www.sensity.pl/pustka-wewnetrzna-jako-kryterium-diagnostyczne-w-zaburzeniu-osobowosci-borderline/
