Przemoc i jej konsekwencje – jak wpływa na psychikę i codzienne życie?

W społeczeństwie bywa bagatelizowana, a osoby pozostające w przemocowych relacjach nierzadko są niesłusznie oceniane jako te, które „nie chcą nic zmienić” lub „mogłyby odejść, gdyby naprawdę było źle”. Jednak zrozumienie wieloaspektowości przemocy wymaga większej wrażliwości i świadomości psychologicznej. Jednym z najpoważniejszych skutków długotrwałego doświadczania przemocy jest Zespół Stresu Pourazowego (PTSD).

PTSD – Zespół Stresu Pourazowego

PTSD (ang. Post-Traumatic Stress Disorder) to zaburzenie, które rozwija się na skutek skrajnie stresujących doświadczeń, przekraczających zdolność danej osoby do poradzenia sobie z traumą. W przypadku osób doświadczających przemocy domowej, PTSD jest częstym zjawiskiem, wpływającym na codzienne funkcjonowanie.

Kryteria diagnostyczne PTSD według ICD-10

1. Ekspozycja na traumę – zdarzenie o wyjątkowo zagrażającym lub katastroficznym charakterze, które wywołuje skrajne cierpienie.
2. Nawracające wspomnienia i flashbacki – żywe, często bolesne przypominanie sobie stresora w postaci snów, przebłysków pamięci lub silnego dyskomfortu związanego z sytuacjami przypominającymi traumę.
3. Unikanie sytuacji związanych z traumą – celowe unikanie miejsc, osób czy okoliczności, które mogą przypominać o traumie.
4. Wzmożona czujność i pobudzenie psychiczne – trudności ze snem, drażliwość, wybuchy gniewu, trudności z koncentracją, nadmierna czujność i reakcja zaskoczenia.

Wszystkie te objawy muszą wystąpić w ciągu 6 miesięcy od traumatycznego wydarzenia lub zakończenia okresu przemocy.

Przemoc a PTSD – dane badawcze

Badania pokazują, że przemoc domowa jest jednym z głównych czynników wywołujących PTSD. W badaniach przeprowadzonych w Libanie wśród kobiet doświadczających przemocy fizycznej przez partnera, aż 97% ujawniło objawy PTSD (Khadra, C. i in., 2015). Z kolei polskie badania wskazują, że 76,5% kobiet doświadczających przemocy domowej prezentowało objawy PTSD w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dąbkowska, M., 2009).

Konsekwencje przemocy i potrzeba pomocy

Osoby z PTSD zmagają się z wieloma trudnościami w życiu codziennym: chronicznym lękiem, zaburzeniami snu, trudnościami w nawiązywaniu relacji i regulowaniu emocji. PTSD to jednak nie wyrok. Odpowiednia terapia, zwłaszcza psychoterapia traumy, może znacząco poprawić jakość życia i pomóc osobie dotkniętej przemocą w odzyskaniu równowagi.

Podsumowanie

Przemoc ma długotrwałe konsekwencje psychologiczne, z których PTSD jest jednym z najpoważniejszych. Nie jest to jednak stan nieodwracalny – dzięki wsparciu specjalistów i odpowiedniej terapii można odzyskać kontrolę nad swoim życiem. Zrozumienie i empatia wobec osób doświadczających przemocy to klucz do wsparcia i zmiany ich sytuacji.