Efekt odhamowania – dlaczego w sieci łatwiej zranić drugiego człowieka?

Pułapka kontaktu wzrokowego

W sieci nie doświadczamy fizycznej obecności drugiego człowieka, co oznacza brak podstawowego elementu komunikacji niewerbalnej. Jakie są tego psychologiczne konsekwencje?

• Brak informacji zwrotnej – nie widzimy ekspresji mimicznej twarzy, która pomaga nam w interpretacji emocji twarzy ofiary;
• Proces dehumanizacji – zamiast żywego człowieka widzimy awatar profilu lub nick użytkownika. Zamykamy się przed innymi pokazujemy tylko to, co chcemy ukazać, często w jak najlepszym świetle;
• Brak hamulca – płacz, krzyk czy gestykulacja w realnym świecie potrafią zablokować działania sprawcy – w internecie trudniej wyrazić bezpośrednio emocje;

Iluzja anonimowości oraz impulsywność

Aktywność w sieci daje złudne poczucie bycia niewidzialnym, co sprzyja przekonaniu o trudnościach w ustaleniu tożsamości sprawcy.

• Działanie przed refleksją - specyfika oprogramowania i łatwość wysyłania wiadomości stymulują impulsywność. Zdarza się, że sprawca najpierw krzywdzi lub obraża, a dopiero później zastanawia się nad tym, co zrobił;
• Pozorna bezkarność - poczucie bycia „anonimowym numerem” sprawia, że agresorzy nie dbają o opinię innych ludzi;

Jak uświadamiać siebie i innych?

Jesteś wystarczający – atak sprawcy może mieć wiele różnych przyczyn m.in. efekt odhamowania, który był tak silny, że zapomniał o tym, że rani człowieka, z którym często spotyka się twarzą w twarz. To, co usłyszysz nie jest prawdą, a pewną interpretacją rzeczywistości;

Anonimowość to iluzja -  realne konsekwencje prawne i społeczne pokazują, że nieidentyfikowalność w sieci jest tylko pozorna. Współczesna technologia pomaga coraz szybciej namierzyć cyberprzestępców;

Szacunek powinien być obecny wszędzie: w życiu i w sieci. Każdy z nas jest inny, ale to nie oznacza, że gorszy. Nie zapominajmy o tym.

Internetowy efekt odhamowania to zjawisko, które może prowadzić do realnych krzywd – mimo że dzieje się „tylko” w sieci. Dlatego tak ważne jest budowanie świadomości, edukacja i reagowanie na przemoc cyfrową.

Fundacja Efekt Motyla aktywnie angażuje się w przeciwdziałanie tego typu zachowaniom. Poprzez działania edukacyjne, wsparcie dla osób doświadczających cyberprzemocy oraz promowanie kultury szacunku w internecie, pokazuje, że każdy z nas ma wpływ na to, jak wygląda przestrzeń online.

Pamiętajmy – za każdym profilem stoi człowiek. A zmiana zaczyna się od nas.

Źródło:

Wojtasik, Ł. (red.). (2017). Jak reagować na cyberprzemoc: Poradnik dla szkół (Wyd. 2 poprawione). Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.