MIT: Konwencja stambulska jest nieskutecznym narzędziem w zwalczaniu przemocy.
FAKT: Konwencja stambulska nakłada na państwa obowiązek stworzenia realnego i kompleksowego systemu przeciwdziałania oraz zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej.
W rozdziale III, poświęconym profilaktyce przemocy, Konwencja porusza kwestie podnoszenia świadomości społecznej, edukacji, szkoleń dla specjalistów, interwencji profilaktycznej i programów leczenia. Kolejny rozdział, "Ochrona i wsparcie", obejmuje zagadnienia wsparcia ogólnego, pomocy w składaniu skarg indywidualnych i zbiorowych, wsparcia specjalistycznego, schronisk, telefonu zaufania, wsparcia dla ofiar przemocy seksualnej, ochrony i wsparcia dla nieletnich świadków, a także zgłaszania przestępstwa, również przez specjalistów. Rozdział VI Konwencji, "Wykrywanie, ściganie, procedury prawne i środki ochronne", proponuje działania takie jak szybka reakcja, zapobieganie i ochrona, ocena ryzyka i zarządzanie ryzykiem, procedury wyjątkowych zakazów kontaktowania się i zakazu zbliżania się, nakazu ochrony, prowadzenie dochodzeń i gromadzenie dowodów, ustalanie wytycznych do prowadzenia postępowań bez wysłuchania strony przeciwnej i postępowań prowadzonych z urzędu, wprowadzenie szczególnych środków ochrony oraz ustalanie zasad przedawnienia.
Innymi słowy, Konwencja antyprzemocowa proponuje kompleksowy zestaw działań, które państwa-strony powinny podjąć, aby w pełni i skutecznie chronić osoby zagrożone przemocą i doświadczające jej.
MIT: Konwencja stambulska jest oparta na fałszywym założeniu o "przemocy opartej na genderze", co prowadzi do błędnej identyfikacji źródeł przemocy. Pomija istnienie patologii społecznych, indywidualnych problemów czy uzależnień, traktując przemoc jako strukturalne zjawisko, wynikające z samej struktury społecznej, zwłaszcza tradycji, kultury, a nawet istnienia różnic między kobietami a mężczyznami.
FAKT: Konwencja traktuje przemoc wobec kobiet jako przemoc ze względu na płeć. Wskazuje na niższy status kulturowy i społeczny kobiet, utrwalany przez wielowiekową tradycję i obyczaje. Model rodziny, uznawany za uświęcony przez tradycję, jest patriarchalny, gdzie mężczyzna jest "głową" i "żywicielem" rodziny, a kobieta pełni rolę "strażniczki domowego ogniska". Taka hierarchia społeczna prowadzi do dominacji mężczyzn i podporządkowania kobiet.
To stereotypowe przekonanie ma wpływ na stosowanie przemocy wobec kobiet w różnych sferach życia, co potwierdzają badania, np. raport Kantar dla Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (2019 r.). Statystyki policyjne wskazują, że ok. 90% sprawców przemocy to mężczyźni, zaś 90% ofiar to kobiety i dzieci.
Alkohol często towarzyszy aktom przemocy, ale nie jest przyczyną przemocy w rodzinie. Statystyki policji informują, że ok. 60% sprawców przemocy było pod wpływem alkoholu, ale to nie alkohol stanowi źródło przemocy. Przemoc jest wynikiem świadomego wykorzystywania pozycji władzy, niezależnie od obecności alkoholu.
Choroba uzależnieniowa w rodzinie może sprzyjać przemocy, zwłaszcza psychicznej, ale nie jest jej przyczyną. Raport na temat narkotyków potwierdza, że jest obecna w 3-4% przypadków zgłaszanych przez badanych.
Przemoc często prowadzi do rozpadu rodziny, ale nie jest odwrotnie. Konwencja stambulska sięga do fundamentalnych przyczyn przemocy i rekomenduje działania minimalizujące jej występowanie, uznając przemoc wobec kobiet za naruszenie podstawowych praw człowieka. Jej zwalczanie oparte jest na prawidłowej diagnozie źródeł przemocy: nierówności społecznej między kobietami a mężczyznami.
MIT: W krajach, które od lat stosują model pomocy zgodny z zaleceniami Konwencji stambulskiej, Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej odnotowała najwyższe wskaźniki przemocy w Europie.
FAKT: Raport z 2014 roku Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej przedstawia różnice w wskaźnikach częstości przemocy wobec kobiet między badanymi państwami. Wyjaśnia, że społeczeństwa, które traktują przemoc domową jako sprawę prywatną, są mniej skłonne do zgłaszania jej rodzinie, przyjaciołom czy policji. Z kolei kultura równości płci może zwiększać zgłaszalność przypadków przemocy wobec kobiet.
Wnioskiem płynącym z tego badania jest, że społeczny status płci, atmosfera wokół tematu przemocy, świadomość i umiejętność rozpoznawania zachowań przemocowych, a także efektywność instytucji wspierających ofiary przemocy mają kluczowe znaczenie dla poziomu zgłaszalności przestępstw przemocy wobec kobiet, w tym przemocy domowej.
Warto podkreślić, że statystyki zgłoszonej przemocy nie ujawniają pełnego obrazu skali problemu. Istnieje znaczna "ciemna liczba" niezgłoszonych przypadków przemocy, które nie widoczne są w statystykach, a ich rozmiar jest jedynie szacowany w badaniach. Liczba zgłoszeń przemocy odzwierciedla podejście instytucji państwowych do problemu oraz stopień równouprawnienia w społeczeństwie. Stwierdzenia, jakoby skala przemocy była większa w krajach stosujących Konwencję i z nią związany model pomocy, są nieuzasadnione.
